Voorwoord Nelke Manders

Een bewogen jaar

Een ontmoeting op de Aquarius, het schip waarmee Artsen zonder Grenzen in samenwerking met SOS Mediterranee reddingsacties op de Middellandse Zee uitvoerde. Foto: SOS Mediterranee

In een wereld die verder verdeeld dreigt te raken, biedt Artsen zonder Grenzen ondanks tegenslagen levensreddende zorg en medemenselijkheid. Directeur Nelke Manders kijkt terug op het bewogen jaar 2018.


Het was koud en nat toen ik aankwam in Irbid. In en rond deze Jordaanse stad wonen honderdduizenden Syrische vluchtelingen, zowel in de stad als in kampen erbuiten. Het gebied geeft een schrijnend beeld van de uitdaging waar heel Jordanië mee worstelt: de opvang van een paar miljoen vluchtelingen uit onder meer Syrië, op een bevolking van 11 miljoen in een land dat het economisch niet echt voor de wind gaat. De internationale hulpbudgetten nemen af en een nieuwe wet bepaalt dat de vluchtelingen moeten betalen voor gezondheidszorg.


Trauma’s

Ik was in Irbid om ons medische project voor chronisch zieken te bezoeken. We bieden hier hulp aan vluchtelingen, maar ook aan de meest kwetsbaren onder de Jordaniërs. Zowel medisch als psychosociaal. Die twee kunnen niet zonder elkaar, vertelde de Jordaanse arts die me rondleidde door onze kliniek. Hij sprak over hoe groot de trauma’s van de vluchtelingen zijn: zelfdoding is zijn grootste zorg. Door onze behandelingen zien we hen weer mens worden, in staat om weer voor zichzelf en voor hun families te zorgen. In 2018 hielpen we met deze vorm van zorg rond 85.000 mensen.


Detentiecentrum Libië

Luisterend naar de arts moest ik terugdenken aan m’n bezoek aan Libië. Ik bezocht daar een detentiecentrum. Ik zag honderden mannen, vrouwen, kinderen, onrechtmatig opgesloten omdat ze migranten en vluchtelingen zijn; een klein deel van de duizenden mensen die op deze manier vastgehouden worden. Sommigen belanden er nadat ze van de Middellandse Zee zijn gehaald door de Libische kustwacht. Anderen worden op hun reis bij checkpoints gearresteerd, uit taxi’s gehaald of van de straat meegenomen. In de centra staan ze bloot aan mishandeling, afpersing en zelfs mensenhandel.


Verstikkende hitte

De mensen vertelden me over de onmenselijke omstandigheden waarin ze worden vastgehouden: met honderden hutjemutje op elkaar in de verstikkende hitte, overlevend op een beetje water en brood. Zoiets als dit had ik nog nooit gezien. De angst was voelbaar. Vrouwen vertelden over verkrachtingen en vernederingen, slavenhandel; er is geen dag dat ik er niet aan denk. Een van hen zei: ‘Het moment dat jouw collega’s hier wekelijks binnenkomen om voor ons te zorgen, brengt een sprankje licht in mijn bestaan. Door hen voel ik weer dat ik een mens ben en recht heb te leven’. Ondanks regelmatige gevechten slaagden onze teams in de hoofdstad Tripoli en op andere plaatsen in het land erin medische zorg te bieden.


Impact

De kern van ons werk is medemenselijkheid tonen aan mensen die door onrecht en geweld lijden en extreem kwetsbaar zijn, terwijl we hen ondersteunen met medische zorg, hygiëne en schoon water. Door onze aanwezigheid tonen we onze solidariteit. Onze zorg reikt verder dan de medische behandeling, vanuit de wetenschap dat échte genezing pas plaatsvindt als er ook aandacht is voor iemands menselijke waardigheid.


Tussen wal en schip

We willen die mensen bereiken die tussen wal en schip dreigen te vallen - soms letterlijk. Het is voor ons onacceptabel dat mensen onnodig sterven, of dit nu op land is of op zee. We zien dan ook geen andere keus dan ook op de Middellandse Zee een uitgestoken hand en medische zorg te bieden terwijl we aandacht en een politieke oplossing vragen voor dit onrecht.

Door onze aanwezigheid tonen we onze solidariteit

Een vrouw wordt bij het verlaten van ons reddingsschip de Aquarius omhelsd door een van onze medewerkers. Foto: SOS Mediterranee

Doorzetten!

We zetten overal ter wereld alles op alles om hulp te kunnen bieden aan mensen in een crisissituatie. Bijvoorbeeld door op de Middellandse Zee mensen te blijven redden tot we letterlijk gedwarsboomd worden. Of door zelf te werken aan innovatieve oplossingen en slimmere logistiek. Door zelf baanbrekend onderzoek te doen naar nieuwe, menswaardige behandelingen tegen bijvoorbeeld resistente tuberculose zoals onze onderzoeker Bern-Thomas dat doet. Door te blijven onderhandelen over toegang tot crisisgebieden, zoals in Jemen. En door onvermoeibaar te blijven staan voor respect voor medische zorg, soms in het heetst van de strijd, zoals medisch teamleider Blaise Ndamwenge met succes deed in de Centraal-Afrikaanse Republiek.

De steun van onze donateurs

Ik ben heel trots op onze duizenden hulpverleners die daar dag-in-dag-uit aan werken, in moeilijke omstandigheden. Maar zij zouden met lege handen staan zonder de steun van onze donateurs. Zij maken ons werk mogelijk.Onze donateurs zorgen ervoor dat wij onafhankelijk en daardoor snel en doeltreffend, hulp en bijstand kunnen bieden. Samen met onze hulpverleners, de verenigingsleden en onze supporters vormen zij een stem in een wereld waar het onrecht vaak geen stem krijgt. Ik ben al deze mensen dan ook enorm dankbaar dat zij met ons in de bres willen springen voor een gebaar van medemenselijkheid in de vorm van levensreddende medische zorg daar waar die het hardst nodig is.


Nelke Manders
algemeen directeur Artsen zonder Grenzen