Ebola-epidemie in DR Congo:

Dagelijks nieuwe
patiënten

Het team van Mathias is gereed om de hoog-risicozone van het ebolabehandelcentrum in te gaan voor een ronde langs de patiënten. Foto: AzG

In het noordoosten van de DR Congo woedt al acht maanden een ebola-epidemie. Honderden mensen zijn besmet en nog steeds is de epidemie niet onder controle. Tropenarts Mathias Vermaelen voert er zijn derde missie voor Artsen zonder Grenzen uit. ‘Ondanks de risico’s die een ziekte als ebola met zich meedraagt, keek ik naar deze missie uit.’

Eerste week in DR Congo

‘In mijn eerste weken werkte ik in het transitcentrum in Beni. Daar worden mensen opgenomen en getest als ze ziekteverschijnselen hebben die op ebola lijken. Als de test uitwijst dat ze de ziekte hebben, verwijzen we hen door voor behandeling. Omdat er ook veel mensen komen die geen ebola hebben, had ik de tijd om aan de situatie te wennen,’ vertelt Mathias. ‘Dit was mijn eerste ebola-missie en het was belangrijk dat ik kennis opdeed over de route die patiënten moeten afleggen in het behandelcentrum, de hygiënemaatregelen en het werken in de beschermende pakken. Dat is in Beni zeker gelukt.


Opening behandelcentrum uitgesteld

Na een paar weken in Beni ging ik door naar Katwa. Hier heeft Artsen zonder Grenzen een nieuw behandelcentrum voor ebola opgezet. Door de onrust rondom de verkiezingen was de opening uitgesteld. We werden allemaal tijdelijk geëvacueerd. Door alle chaos was niet alles op tijd af. Het beton in de douches was nog nat toen de eerste patiënten binnenkwamen!

Survival modus

De eerste weken na de opening waren enorm vermoeiend. Veel lokale medewerkers werkten voor het eerst met ebola. De medisch coördinator en ik zijn de de eerste week voornamelijk bezig geweest om onze lokale staf te trainen in het behandelen van de ziekte. De diensten begonnen vroeg en eindigden vaak laat, maar het was een enorm leerzame periode. Door al het harde werken en weinig slaap stond mijn lichaam in de survival-modus.


Eerste patiënt

De opening van het ebolabehandelcentrum was heel bijzonder. Bij veel mensen die binnenkwamen, was de ebola nog in een vroeg stadium en waren de verschijnselen nog niet zo heftig. Daardoor was er meer tijd voor persoonlijke aandacht. Ik kan me alle namen en verhalen van mijn eerste vijftien patiënten nog goed herinneren. Mijn allereerste patiënt was een 15-jarige jongen. Hij stierf binnen twee dagen. Een paar dagen later werd zijn verzorger bij ons opgenomen. Het was een 71-jarige man die mogelijk door de jongen was. Zijn toestand verslechterde vrij snel en ik dacht dat hij ook dood zou gaan. Maar de therapeutische behandeling die we hem gaven, sloeg aan en langzaam maar zeker verbeterde zijn situatie. Uiteindelijk is hij na drie weken weer gezond naar huis gegaan. Dat voelde als een wonder.

‘Als de patiënt verslechtert, moet ik dat nieuws vertellen aan de familie.’

Een patiënt wordt begeleid naar het afgeschermde gedeelte van het ebolabehandelcentrum. Foto: AzG

Gele pak

De eerste keer dat ik het gele beschermingspak aan had, was best heftig. Het was bloedheet en na een half uur wilde ik er echt weer uit. Vanwege het masker kun je geen stethoscoop om je nek doen en een patiënt onderzoeken met handschoenen aan is ook moeilijk. Na een tijdje went het wel. Je leert snel wat je wel en beter niet kunt doen, maar het blijft een beperking. Vooral de tijdsdruk maakt het lastig, want in de hitte kun je echt niet langer dan anderhalf uur in zo’n pak rondlopen.


Drie doden per dag

Naarmate de missie vorderde, leerde ik beter inschatten wie het gaat overleven en wie niet. Aan het einde van mijn missie waren er dagen dat er twee tot drie mensen per dag stierven. Hoe naar dat ook is, op de een of andere manier lijk je eraan te wennen. Je probeert om mensen in eerste instantie vanuit een medisch oogpunt te bekijken. Dat is niet altijd even makkelijk. Als patiënten in een vergevorderd stadium van ebola binnenkomen, is er maar een kleine kans dat ze weer gezond naar buiten lopen. Het zwaarst zijn voor mij de mensen die hier een langere tijd zijn. Ik ontmoet hun familie en hoor de verhalen. Als de patiënt verslechtert, moet ik dat nieuws vertellen aan de familie. “Ik heb alles gedaan wat ik kon, maar het is niet gelukt.” Als ik ‘s avonds in bed lig denk ik daar wel aan.


Hulp van oud-patiënten

Er zijn gelukkig ook patiënten die ebola overleven. Als je bent genezen van ebola is de kans minimaal dat je tijdens dezelfde epidemie weer besmet raakt. Veel mensen zijn bang om hulp te zoeken of geloven niet in de ziekte, dat maakt de bestrijding alleen maar lastiger. Daarom vragen we oud-patiënten om een soort van ambassadeur te worden. We vragen zijn of haar verhaal te vertellen in de gemeenschap, zodat het beeld over onze aanpak van ebola verbeterd wordt. We moedigen mensen aan om zo snel mogelijk naar een ebolabehandelcentrum te komen voor behandeling.


Mensen helpen

Dat is ook wat ik belangrijk vind: het menselijk aspect. De tijd die ik heb voor persoonlijk contact met patiënten, probeer ik zo goed mogelijk te besteden. Ik wil altijd positief blijven, ook als ik helemaal gesloopt ben. Collega’s complimenteren mij weleens dat ik ondanks de lange dagen nooit ga snauwen en altijd de goede sfeer probeer te bewaken. Daar voel ik me wel goed over.’

Onze hulp in DR Congo

De ebola-epidemie in DR Congo duurt al maanden. Tot nu toe zijn er meer dan 1.044 mensen met het virus besmet geraakt. 652 van hen zijn overleden, 326 zijn genezen. De bestrijding van de epidemie wordt bemoeilijkt door het groeiende wantrouwen onder de bevolking. Daarin speelt ook het politieke conflict in het gebied een belangrijke rol. Veel mensen mijden de ebolabehandelcentra en komen niet op tijd voor behandeling.

Ook zijn er verschillende aanvallen geweest tegen onder meer ebolabehandelcentra. Onze teams doen er alles aan om het vertrouwen van de mensen te winnen. Bijvoorbeeld door de bevolking zelf te betrekken bij de ebolabestrijding. Ook stellen we de behandelcentra open voor de familie van de patiënten, zodat ook in directe kring het vertrouwen groeit. Ondanks de tegenslagen zijn er ook positieve ontwikkelingen. Onze teams hebben een veelbelovend vaccin ontwikkeld dat tot nu toe effectief blijkt te zijn.

Tropenarts Mathias Vermaelen (27) komt uit Mechelen, België. Hij is nu voor de tweede keer uitgezonden naar de DR Congo. Hier kwam hij voor het eerst in contact met de behandeling van ebola.

Een patiënt wordt naar het ziekenhuis gebracht nadat hij negatief is getest in ons ebolabehandelcentrum in Butembo. Foto: John Wessels.

Ebola uitrusting €65,-

Met €65,- kunnen wij een ebola-uitrusting kopen om beschermd te kunnen werken in onze ebolabehandelkliniek.

Genezen van ebola

Aline was patiënt in ons ebolabehandelcentrum in Mangina. Zij genas van het virus en helpt nu anderen met de ziekte omgaan. Wil je van Aline een rondleiding door ons behandelcentrum? Bekijk dan de video.