Noodchirurgie Syrië

Achttien jaar geleden reisde geneeskunde-student Akin Chan door een vreedzaam Syrië. Nu is hij chirurg en werkt hij er voor Artsen zonder Grenzen. Hij schrijft over een emotionele terugkeer naar het land en over zijn gevecht om twee jonge levens te redden.

Foto: Het team van Artsen zonder Grenzen probeert het leven te redden van een jongetje dat op weg naar huis werd geraakt door een verdwaalde kogel. Foto: Eddy van Wessel

‘Ik moest en zou zijn leven redden’

Het was het jaar 2000 en ik was eerstejaars. In de zomer had ik twee maanden lang verschillende baantjes. Overdag werkte ik als koerier en in een magazijn, ’s avonds gaf ik bijles aan leerlingen van de middelbare school. Van mijn zuurverdiende geld kocht ik een goedkoop vliegticket. Met mijn rugzak ging ik de wereld in.

Nog geen oorlog in Syrië

Ik zwierf door Turkije, Syrië, Israël en Jordanië, met als eindbestemming Egypte. In Syrië had de oorlog het vredige leven nog niet verstoord. Iedereen glimlachte naar je. Op straat kwamen mensen zelfs naar me toe om me de hand te schudden. Picknickende gezinnen in het park nodigden me spontaan uit om aan te schuiven. Syrië werd een van mijn favoriete landen.

Een familie ruimt puin in hun huis in Raqqa dat werd verwoest tijdens aanvallen. Foto: Diala Ghassan/AzG

Voor Artsen zonder Grenzen naar Syrië

De afgelopen zeven jaar wordt Syrië door oorlog verscheurd. De nieuwsbeelden zijn ondraaglijk. Dus toen ik het aanbod kreeg om voor Artsen zonder Grenzen in Noordoost-Syrië te gaan werken, hoefde ik niet lang na te denken. Dit was mijn kans om het land te helpen waarop ik verliefd was geworden.

Ik kwam te werken in Tal Abyad, een stad in het noordoosten, aan de grens met Turkije. Vlak voordat ik aankwam waren er in de omgeving gevechten uitgebroken. Je hoorde regelmatig schoten, vooral in de grensgebieden. De sfeer was gespannen. In het ziekenhuis behandelden we mensen uit Tal Abyad, maar de meesten kwamen uit de stad Raqqa, op bijna twee uur rijden verderop.

Landmijnen en booby traps

Begin 2014 kwam Raqqa in handen van IS (de groepering die zich Islamitische Staat noemt). In oktober 2017 werd IS weer verdreven uit de stad. Gevluchte inwoners begonnen terug te keren. De ruïnes van Raqqa waren echter bezaaid met landmijnen en explosieven. Al snel stroomden ernstig verwonde mensen bij ons binnen.


Sommigen stapten per ongeluk op een landmijn. Anderen openden een koelkast waardoor een booby trap af ging. Weer anderen raakten gewond tijdens het schoonmaken van hun huis: een bom die onder het tapijt was verborgen ontplofte. Of een snoeppot explodeerde in hun handen. Kortom, eenvoudige, alledaagse handelingen kunnen je in Raqqa het leven kosten.

Chirurg Hans Ulrich Thurck bekijkt een foto van een jonge patiënt die gewond raakte in een verkeersongeluk. Foto: Eddy van Wessel

Zwaargewonde kinderen

Op een avond werden twee kinderen met explosie-verwondingen in het ziekenhuis binnengebracht. Eén van hen was een zwaargewonde jongen van 10. Zijn pupillen waren verwijd, wat betekende dat er een grote kans was dat hij een hersenbloeding had. Hij had een groot onderhuids emfyseem in zijn borstkas: een teken dat zijn longen hoogstwaarschijnlijk waren gescheurd waardoor lucht onder de huid gevangen zat. Na verschillende pogingen tot reanimatie konden we niets meer voor hem doen en werd hij dood verklaard.


Het andere kind was een jongen van 8 jaar oud. Hij leek er minder ernstig aan toe te zijn. Hij bleef maar huilen, wat een goed teken was omdat het betekende dat zijn vitale functies nog werkten. Nadat ik hem snel had onderzocht, vroeg ik zijn huilende vader wat er was gebeurd. Toen pas drong het tot mij door: hij was de vader van beide jongens. Het waren broertjes.

Met jouw steun

Help ons helpen waar dat het meeste nodig is. In verband met onze neutraliteit en onafhankelijkheid accepteren we voor onze activiteiten in Syrië geen financiële steun van regeringen. Ons werk in Syrië wordt uitsluitend met geld van donateurs gefinancierd.

Voor € 100,- kunnen wij een kit kopen waarmee we overal ter wereld noodchirurgie kunnen uitvoeren.

Voor € 1.300,- kopen wij een veldhospitaaltent van 45 vierkante meter.

Speelgoed dat ontplofte

Ik had geen tijd te verliezen, ik kon hem op dat moment niet vertellen dat zijn oudste zoon net was overleden. Ik moest zijn jongere zoon stabiel weten te krijgen. De vader vertelde me dat zijn jongens op straat aan het spelen waren. Ze hadden een stuk speelgoed opgepakt. Dat ontplofte.


Ik ging verder met het grondig onderzoeken van zijn zoontje. Zijn gezicht was bedekt met as en licht verbrand. Hij leek geen ernstige verwondingen te hebben, maar zijn buik was opgezwollen en pijnlijk. Dat wees erop dat zijn organen gewond en ontstoken waren. Met een echo kon ik zien dat er vocht in zijn buikholte zat en dat hij waarschijnlijk inwendig bloedde. We regelden direct een noodoperatie.

Een vrouw is per vrachtwagen naar het ziekenhuis in Tal Abyad gebracht. Foto: Eddy van Wessel

Zwaar nieuws

Ik legde de vader de noodzaak en risico's van de operatie uit; hij gaf zijn toestemming voor de operatie. Toen was de tijd gekomen voor het moeilijkste moment. Ik moest hem vertellen dat zijn oudste zoon was gestorven. De tranen liepen over mijn wangen. De vader sloeg een jammerkreet en nam zijn levenloze kind in zijn armen. Huilend kuste hij hem. Mijn hart brak.


Uiteindelijk bedaarde hij. Ik kon niet anders dan hem garanderen dat hij niet in één nacht twee zonen zou verliezen. Ik was vastbesloten: ik moest en zou het leven van zijn jongere zoon redden. Ik kan de doden niet tot leven brengen. Het ligt niet eens in mijn macht om elke patiënt te genezen. Ik wist dat ik mijn belofte misschien niet zou kunnen waarmaken. Maar op dat moment voelde ik het. Uit de grond van mijn hart. Hij pakte mijn handen en bedankte me.

Noodoperatie

We startten de operatie. Ik ontdekte dat er een gat in zijn dunne darm zat, maar gelukkig waren zijn andere organen intact. Ik herstelde zijn dunne darm en verwijderde de vloeistof die zich in zijn buik had opgehoopt. Tot slot hechtte ik de snede die ik had gemaakt. Na de operatie rende ik onmiddellijk naar de vader om hem te vertellen dat alles goed was verlopen.


Al toen ik aan kwam lopen, zag hij aan de glimlach op mijn gezicht dat ik hem niet had teleurgesteld. Ik liet hem weten dat er vanuit chirurgisch oogpunt geen reden was aan te nemen dat hij zonder zijn zoontje thuis zou komen. Zijn tranen van verdriet werden op slag tranen van opluchting.

Naar huis

Langzamerhand ging het steeds beter met de jongen. Geleidelijk aan zag je het gezicht van de vader ontspannen terwijl hij met zijn kleine jongen in het ziekenhuis rondliep. Uiteindelijk verlieten ze hand in hand het ziekenhuis. Ik had mijn belofte waargemaakt.

Onze hulp in Syrië

De oorlog in Syrië houdt onverminderd aan en wordt gekenmerkt door extreem geweld, aanvallen op burgers en ziekenhuizen en miljoenen vluchtelingen. Ondanks herhaaldelijke verzoeken aan de Syrische overheid krijgen wij geen toestemming om in gebieden te werken die door de overheid worden gecontro-leerd. Wij werken daarom voornamelijk in het noorden van Syrië. Wij runnen 2 ziekenhuizen, 5 mobiele klinieken, 2 klinieken voor chronische ziekten en 4 vaccinatieteams. Daarnaast onder-steunen we doktersnetwerken en 25 veldhospitalen door het hele land met medicijnen, medisch materiaal, hulpgoederen en medisch-technisch advies.


Foto: Eddy van Wessel

Goed artikel? Deel het met anderen: