Per kano mazelen bestrijden

Het vaccinatieteam brengt het materiaal aan land voor een vaccinatiecampagne in het dorpje Kwamouth. Zuid-Soedan, juli 2019. Foto: Frank Ngonga/AzG

In de Democratische Republiek Congo woedt een mazelenepidemie die al aan meer dan 3.000 mensen het leven heeft gekost. Pierre van Heddegem is onze coördinator van het noodhulpteam ter plaatse. Om de epidemie een halt toe te roepen zetten hij en zijn team in het hele land vaccinatiecampagnes op.

‘We hebben een speciaal project opgezet om deze epidemie te bestrijden’, vertelt Pierre. ‘We reizen met het vaccinatieteam van Artsen zonder Grenzen in houten kano’s over de Kasaï-rivier. Zo bereiken we ook de mensen die in afgelegen gebieden van Congo wonen. We varen voortdurend heen en weer en geven medische zorg aan mensen die dit nodig hebben. Zo proberen we de verspreiding van de uitbraak van mazelen te beperken.’


Dodelijkste mazelen uitbraak

De mazelenepidemie, die op 10 juni officieel is uitgeroepen, is de dodelijkste in de DR Congo sinds 2012. Dit jaar alleen al zijn meer dan 165.203 mensen besmet geraakt. Tot nu toe zijn er 3.222 mensen overleden aan de ziekte. Vooral kinderen zijn het slachtoffer van de epidemie. Onze teams werken in 13 van de 15 provincies om de epidemie in te dammen.


Lage vaccinatiegraad

‘Een van de belangrijkste oorzaken van deze mazelenepidemie is dat er te weinig Congolezen gevaccineerd zijn tegen de mazelen’, vertelt Pierre. ‘De redenen voor deze lage vaccinatiegraad zijn talrijk, maar de belangrijkste is een financiële reden. Vaak hebben districten gewoon niet de financiële middelen om regelmatig vaccinatiecampagnes uit te voeren.’


Logistieke uitdagingen

Om de epidemie een halt toe te roepen is snelheid geboden. Maar snel reizen is in een land als Congo verre van vanzelfsprekend.

In veel gebieden zijn er geen tot nauwelijks begaanbare wegen.

Het bereiken van afgelegen dorpjes en onherbergzame gebieden vereist daarom veel planning en organisatie.


Ook gewapende conflicten zorgen voor uitdagingen bij de bestrijding van deze epidemie. In verschillende gebieden moeten mensen op de vlucht slaan en zich verplaatsen door het land. Dat maakt het extra moeilijk om zieken te behandelen of kinderen te vaccineren.


Vaccins moeten koud blijven

Het is een hele operatie om vaccins te vervoeren en op de plekken te krijgen waar kinderen gevaccineerd moeten worden. Pierre: ‘Vaccins moeten op een constante temperatuur worden gehouden, terwijl ze verplaatst worden. Dat doen we in een zogenaamde koude keten. Daarvoor zijn koelkasten, generatoren, brandstof, snel transport en een onderhoudssysteem nodig’.


Punch strategie

‘De strategie die we gebruiken is de ‘punch’ -strategie. Dat betekent dat we niet noodzakelijk hele gebieden vaccineren, maar heel specifiek de gebieden selecteren die het zwaarst getroffen zijn. Dit bepalen we aan de hand van het aantal sterfgevallen en besmette mensen. Zo dammen we het risico op verdere verspreiding in’, legt Pierre uit. Sinds begin dit jaar hebben we zo’n 475.000 kinderen tussen de 6 maanden en 5 jaar gevaccineerd. Ook hebben we 27.439 zieken verzorgd.

Vaccineren is de enige oplossing

Mazelen is een zeer besmettelijke ziekte met symptomen als koorts, hoesten, bindweefselontsteking en huiduitslag. Er bestaat momenteel nog geen enkele behandeling van mazelen, wel kunnen de symptomen voorkomen en behandeld worden. De enige manier om de ziekte te bestrijden is vaccinatie. Hoe meer kinderen er gevaccineerd worden, hoe minder het virus zich kan verspreiden en hoe kleiner de risico’s voor de onbeschermde bevolking.

Wachten op de vaccinatie in de kliniek in Etebe. Zuid-Soedan, juli 2019. Foto: Frank Ngonga/AzG

Onze hulp in Congo

Wij werken sinds 1977 in de Democratische Republiek Congo. Verschillende noodhulpteams zijn in het land om te reageren op medische- en humanitaire noodsituaties. Naast de mazelenepidemie kampt DR Congo met een andere, zeer dodelijke ziekte. Sinds 1 augustus vorig jaar woedt er namelijk ook een ebola-epidemie in het land. Meer dan één jaar later is de epidemie nog steeds niet onder controle en eist de ziekte nog altijd honderden levens.